روزنامه خواندم كه چشمم درد گرفت . بيشتر اين كتابها را از آقاى عماد السلطنه گرفتم . در حقيقت كتابخانه و كتابدار بنده هستند . به زبان ما كتاب كم و محدود است ، آنچه هم هست تمام اغراق‌نويسى و سبك ديگر كه چندان بلكه هيچ خوب نيست . هركس زبان خارجى بداند لذت از كتاب مىبرد و مىداند چه‌قدرها سبقت بر ما دارند . بدتر از همه آنقدر كتاب در ايران گران است كه براى همه‌كس تحصيل و جمع‌آورى آن مقدور نيست . شاه در سفر شاه اسلامبول رفته‌اند . هرطور بود رفتن آنجا و پذيرائى حضرات سرگرفت . اما چه قسم سلوك كردند معلوم نيست . در استاند خوش گذشته بود و روزى چهار هزار تومان مخارج شاه شده بود . بيست روز توقف فرمودند . شصت نفر جمعيت همراه بوده است . آنقدر بار و صندوق اسباب كه در دو سه محل روىهم ريخته بودند باز جا كم بوده . از قرارى كه در روزنامه‌هاى يوميهء پاريس نوشته بودند شاه معادل يك مليون و نيم فرانك در پاريس و « اكسپوزيسيون » خريد فرموده‌اند . فرانك معادل دو هزار و دويست دينار پول حاليهء ايران است . روسها و ايران در روزنامهء تلگرافى « پوبليك نيوز » نوشته بود امپراطور روس يك مليون ليره به شاه مجددا قرض داد كه استحكامات براى سرحدات جنوبى بسازد . وقتى كه از شيراز مراجعت مىكرديم در سورمق دو سه نفر روس با قزاق و غيره براى بنادر مىرفتند . قزاقها گفتند هشت نفر صاحب‌منصب روس مأمور سياحت و نقشه برداشتن كرمان ، بلوچستان ، بنادر فارس ، عربستان هستند و هريك يا چند نفر قزاق حركت كرده و مشغول هستند . شايد اين قرض جديد كه امپراطور به ميل داده نتيجهء سياحت حضرات باشد . به هر جهت روسها ايران را بلع كرده و پلتيك آنها خوب پيشرفت كرده است . انگليسيها بواسطهء لقمه‌هاى لذيذ ديگر عجالة خيلى دور افتاده و پست رفته‌اند . حبل المتين يكى دو تومان نان خيلى بد شده باز جلوى گندم را حكومت گرفته . در چهار نمرهء روزنامهء حبل المتين مكتوبى از طهران درج كرده بود . نويسنده هركس بود داد سخنورى را داده . يك آصف الدوله و سپهسالارى درست كرده كه در عالم از آن بهتر نمىشود . هر نمرهء حبل المتين براى قرائت اين مقاله دست به دست گرديده و كارگزاران آصف الدوله